Ánh sáng tia cực tím (UV) là bức xạ điện từ với bước sóng ngắn hơn ánh sáng nhìn thấy, nhưng dài hơn tia X, trong phạm vi 10 nm đến 400 nm, và năng lượng từ 3 eV đến 124 eV. Nó được gọi tên như vậy bởi vì quang phổ của sóng điện từ với tần số cao hơn so với những sóng khác và con người có thể xác định được nó có màu tím. Các tần số này là vô hình đối với con người, nhưng có thể được nhìn thấy bởi một số côn trùng và chim. Các tia này cũng có thể nhìn thấy gián tiếp bằng cách tạo ra các vật liệu huỳnh quang phát sáng với ánh sáng nhìn thấy.

Ánh sáng tia cực tím được tìm thấy trong ánh sáng mặt trời và được phát ra bởi hồ quang điện và đèn chiếu sáng chuyên dụng như đèn màu đen. Nó có thể gây ra phản ứng hóa học, và gây ra nhiều chất phát sáng hoặc chất phát huỳnh quang. Hầu hết các tia cực tím được phân loại như là các bức xạ không ion hóa. Các nguồn năng lượng cao hơn của quang phổ tia cực tím có bước sóng khoảng 10 nm đến 120 nm phát ra từ ánh sáng mặt trời sẽ bị chặn bởi dioxygen trong không khí, và không đến được mặt đất.

tia cuc tim

Mặc dù bức xạ tia cực tím là vô hình với mắt người, nhưng những ảnh hưởng của nó thì ta vẫn có thể thấy được qua việc da bị cháy do nắng, … Một số lượng lớn (> 97%) tia cực tím mức độ trung bình (hầu như tất cả các tia cực tím đều có bước sóng trên 280 nm) bị chặn lại bởi tầng ozone, và sẽ gây ra nhiều thiệt hại cho các sinh vật sống nếu nó xâm nhập vào được bầu khí quyển. Những tia cực tím còn lại là nhân tố hình thành nên vitamin D trong tất cả các sinh vật bao gồm cả con người (hình thành nhiều ở bước sóng giữa 295 và 297 nm). Quang phổ tia cực tím do đó có nhiều hiệu ứng, cả có lợi và có hại cho sức khoẻ con người.

Tia cực tím được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực sau đây:

- An ninh

- Sản xuất đèn huỳnh quang

- Thiên văn học

- Khảo sát sinh học và kiểm soát dịch hại

- Quang phổ

- Lọc không khí

- Phân tích khoáng sản

- Hóa chất dùng để đánh dấu

- Đèn chiếu

- In ảnh

- Kiểm tra cách điện

- Khử trùng

- Khử trùng nước uống

- Chế biến thực phẩm

- Phát hiện cháy

- CN thuộc da

- Lasers

- Bếp thông gió

- …